TP HCM — Trong nhiều năm, phần lớn doanh nghiệp công nghiệp tại Việt Nam phát triển dựa trên một mô hình quen thuộc: mở rộng công suất, tối ưu chi phí vận hành và gia tăng quy mô sản xuất.
Cách tiếp cận này từng phù hợp trong giai đoạn lợi thế cạnh tranh chủ yếu đến từ tốc độ mở rộng thị trường và chi phí lao động. Tuy nhiên, khi cạnh tranh trong khu vực bắt đầu dịch chuyển sang chất lượng sản phẩm, khả năng tùy biến công thức và tốc độ phát triển công nghệ, mô hình đó dần bộc lộ giới hạn.
Nhiều doanh nghiệp có thể xây dựng nhà máy. Nhưng không nhiều đơn vị thực sự sở hữu năng lực nghiên cứu phía sau nhà máy đó.
Trong các lĩnh vực như hóa chất ứng dụng, mỹ phẩm, công nghệ sinh học hay vật tư nông nghiệp, phần tạo ra giá trị cao nhất thường không nằm ở dây chuyền sản xuất. Giá trị nằm ở công thức, dữ liệu thử nghiệm và khả năng duy trì tính ổn định khi sản phẩm được thương mại hóa ở quy mô lớn.
Khoảng trống này đang tạo ra một xu hướng mới trong ngành sản xuất Việt Nam: sự xuất hiện của các nền tảng R&D công nghiệp hoạt động như dịch vụ kỹ thuật cho khu vực sản xuất tư nhân.
DEGOLAB — đơn vị thuộc DEGO Holding — là một trong những mô hình phát triển theo hướng đó. Doanh nghiệp vừa được vinh danh tại chương trình The Best of Vietnam 2026 ở hạng mục nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn giải thưởng nằm ở vai trò mà các mô hình dạng này đang bắt đầu đảm nhận trong chuỗi sản xuất.
Thay vì vận hành như một phòng nghiên cứu học thuật độc lập, DEGOLAB được xây dựng theo hướng “industrial R&D platform” — nơi nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai sản xuất được kết nối thành một quy trình liên tục.
Mô hình này xuất phát từ một nhu cầu khá thực tế của thị trường. Trong nhiều ngành công nghệ ứng dụng, việc phát triển một công thức mới chưa phải phần khó nhất. Thách thức lớn hơn thường xuất hiện khi sản phẩm bước vào giai đoạn sản xuất công nghiệp.
Một công thức có thể cho kết quả tốt trong phòng thử nghiệm nhưng phát sinh sai lệch khi triển khai ở môi trường sản xuất thực tế — nơi nguyên liệu thay đổi theo từng lô, áp lực chi phí xuất hiện ở mọi công đoạn và các sai số nhỏ nhanh chóng trở thành vấn đề thương mại.
Khoảng cách giữa nghiên cứu và thương mại hóa cũng là nơi nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn nhất.
Đó là lý do mô hình R&D thuê ngoài bắt đầu phát triển nhanh hơn tại nhiều thị trường châu Á trong vài năm gần đây. Thay vì duy trì toàn bộ hệ thống nghiên cứu nội bộ với chi phí lớn, nhiều công ty lựa chọn hợp tác với các nền tảng chuyên phát triển công thức, tối ưu quy trình và chuyển giao công nghệ để tập trung nguồn lực cho thị trường và hệ thống phân phối.
Xu hướng này hiện bắt đầu xuất hiện rõ hơn tại Việt Nam.
Hoạt động của DEGOLAB hiện tập trung vào các lĩnh vực như hóa chất phụ gia, công nghệ sinh học, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, mỹ phẩm và dược mỹ phẩm ứng dụng.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không nằm ở số lượng lĩnh vực tham gia mà ở cách doanh nghiệp tổ chức hệ thống nghiên cứu theo hướng gắn trực tiếp với nhu cầu vận hành thực tế của nhà máy, thay vì tách biệt khỏi sản xuất như mô hình R&D truyền thống.
Điều này cũng phản ánh một thay đổi lớn hơn của ngành công nghiệp Việt Nam.
Trong thời gian dài, mở rộng công suất từng là ưu tiên lớn nhất của nhiều doanh nghiệp sản xuất. Nhưng khi cạnh tranh bắt đầu phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng sản phẩm và tốc độ phát triển công nghệ, năng lực nghiên cứu đang dần trở thành một phần trực tiếp của năng lực sản xuất.
Sự xuất hiện của các mô hình như DEGOLAB cho thấy khu vực sản xuất tư nhân Việt Nam đang bắt đầu đầu tư nhiều hơn vào phần trước đây thường được xem là “hậu trường” của công nghiệp: công thức, dữ liệu kỹ thuật, quy trình kiểm nghiệm và khả năng kiểm soát công nghệ phía sau sản phẩm cuối cùng.
